yaratishi mumkin bo'lgan xalqaro inson huquqlari manfaatdor tomonlar forumini chaqirish; va (c)
inson huquqlari bo'yicha muhim islohotlarning yo'l xaritasini yakunlash.
Endi tadqiqot natijalarining qisqacha mazmuni taqdim etiladi. Ushbu hisobotning II qismida majburiy
musodara qilish va majburiy ko'chirish bo'yicha beshta amaliy tadqiqotlar taqdim etiladi. Ushbu
amaliy tadqiqotlar inson huquqlari bo'yicha monitorlar tomonidan to'plangan ma'lumotlar asosida
ishlab chiqilgan. III qismdagi ma'lumotlarda aniq ko'rinadigan xavflar umumlashtiriladi va tadqiqotda
hujjatlashtirilgan tizimli huquqbuzarliklarni bartaraf etish uchun xususiy sektor, fuqarolik jamiyati va
xalqaro hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlashni talab qiladigan bir qator harakatlar taklif etiladi.
1.2 Metodologiya
Bu hisobot Ulster universiteti qoshidagi Davlat boshqaruvi markazi tomonidan hamda Inson
huquqlari bo‘yicha O‘zbek forumi (Uzbek Forum for Human Rights) va Yer Uy Adolat (Land Home
Justice), Oʻzbekistondagi mustaqil ekspertlar va inson huquqlari faollari tarmogʻi hissasi bilan
tuzilgan. Hisobot natijalari shahar markazlarida uy-joy huquqlarining buzilishi, boshqaruv va
korporativ nosozliklar hamda qishloq joylarda yerlarni musodara qilish bilan bog'liq huquqbuzarliklar
bo'yicha dalillarni jamlagan tomonlarning umumiy sa'y-harakatlarini aks ettiradi. Yerlarni olib qo‘yish
holatlarini monitoring qilish va hujjatlashtirish Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbek forum tomonidan
amalga oshirilgan. Majburiy ko‘chirish, mulkiy huquqbuzarliklar va qisman madaniy merosni yo‘q
qilish bilan bog‘liq ko’chmas mulklarni buzish bo‘yicha tadqiqotlar 2017–2024 yillar davomida “Yer
Uy Adolat ” tarmog‘i a’zolari tomonidan amalga oshirildi.
Ushbu hamkorlik bir qator muhim voqealar bilan bog'liq. Birinchisi, Toshkent shahrining markazida
“Tashkent City” nomi bilan mashhur bo'lgan mega-ko'chmas mulk qurilishining boshlanishi bo'lib, u
ommaviy ko'chirishlar, jamoatchilik noroziliklari va korrupsiyaga oid jiddiy da'volarga sabab bo'ldi.
Ikkinchisi, milliy hukumatning O‘zbekistonda paxta yetishtirishni isloh qilish bo‘yicha klaster tizimini
yo‘lga qo‘yishi, bu fermerlardan keng miqyosda yerlarni olib qo’yish va bu yerlarni agrosanoat
konglomeratlari nazorati ostidagi klasterlarga qayta taqsimlash imkonini berdi. Bunday voqealar
ushbu hisobotda ishtirok etgan sheriklarning mustaqil tadqiqotiga, jumladan jabrlanuvchilar bilan
suhbatlar o'tkazishga, ish materiallarini yig'ish va sud majlislarida qatnashishga turtki bo'ldi.
Ushbu dastlabki tadqiqotlar uy-joy mulkdorlari, fermerlar va tadbirkorlarning mulk huquqi, tegishli
tartib va inson huquqlarining jiddiy buzilishiga ishora qiladi. Ushbu ma’lumotlarni birlashtirish,
qo'shimcha so'rovlar o'tkazish va natijalarni nashr qilish uchun ushbu turli xil tadqiqot oqimlarida
ishtirok etgan tadqiqotchilar 2021 yilda davlat tomonidan tashkil etilgan yerlarni olib qo’yish va yirik
ko'chmas mulk qurilishlarini kuzatishga qaratilgan hamkorlikdagi tadqiqotni boshladilar. 2021–2024
yillar davomida hamkorlik guruhi tadqiqot metodologiyasini ishlab chiqish, dala ishlarini amalga
oshirish, natijalarni ko'rib chiqish va xulosalarni yozish uchun davriy uchrashuvlar o'tkazdi.
Toshkent va Samarqanddagi shahar markazlarida inson huquqlari buzilishi bilan bog‘liq bo‘lgan uyjoylarning davlat tomonidan musodara qilinishi “Land Home Justice” tarmog’i a’zolari tomonidan
hujjatlashtirilgan. Tarmoq aʼzolari 2017-yildan buyon Oʻzbekistonda majburiy koʻchirish holatlarini
hujjatlashtirish bilan shugʻullanadi. 2021–2024-yillar davomida tarmoq aʼzolari tizimli monitoring
oʻtkazish va uy-joy huquqlari buzilishi boʻyicha amaliy tadqiqotlar bazasini yaratish boʻyicha
hamkorlikda ishtirok etishdi. Tarmoq a'zolari 40 nafar jabrlanuvchining ko'rsatmalarini yig'ib,
6