sababli, ushbu hisobot bunday huquqbuzarliklar davlat amaldorlari tomonidan rasmiy yoki norasmiy hukumat siyosatini amalga oshirishda asosiy inson huquqlarini qo'pol ravishda suiiste'mol qilgan bo'lishi mumkin degan xulosaga keladi.4 Ushbu huquqbuzarliklarning asosiy qurboni uy-joy mulkdorlari va fermerlar bo'lib, ular o'z molmulklarining majburiy musodara qilinishi va majburan ko'chirish holatlariga duch kelmoqda.5 Bu suiiste'molliklar rasmiy ravishda "farmonlar" deb ataluvchi hukumat qarorlari bilan amalga oshirilib, ular xususiy mulk huquqlarini buzgan holda yer mulklarini majburiy ravishda musodara qiladi. 6 Uyjoy mulkdorlariga kelsak, bu farmonlar xususiy ko'chmas mulk ob’ektlarini qurilishiga ko'maklashish uchun chiqarilib, fermerlar holatida esa yer ko'proq markaziy yer fondiga o’tkaziladi va keyinchalik agrosanoatga qayta taqsimlanadi. Ushbu noto'g'ri farmonlar davlat idoralari va ko'pincha korporativ qurilish kompaniyalar tomonidan uy-joy egalari va fermerlarni majburan chiqarib yuborish uchun keyingi majburlov choralarini qo'llaydi. Hukumat farmonlari odatda xususiy quruvchilardan uy-joy mulkdorlariga o'z mulkining qiymatini qoplashni talab qilsa-da, bu aslida fuqarolarning xususiy mulk huquqlari va asosiy erkin bozor shartlarini buzgan holda davlat tomonidan majburiy tortib olish hisoblanadi, uy-joy mulkdorlari esa ko'pincha taklif qilinadigan tovon puli bozor qiymatidan past ekanligini ta'kidlaydilar. Fermerlarga kelsak, ushbu loyiha bo’yicha intervyu qilingan jabrlanuvchilar yetkazilgan zarar uchun ularga kompensatsiya berilmaganini da'vo qilmoqda. Ushbu hisobotda ko'rib chiqilgan ba'zi misollarda jabrlanuvchilar Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Inson huquqlari bo'yicha Ombudsman tomonidan atroflicha yordam olib, ular xat va xabarlarda jabrlanuvchilarning qonun bilan belgilangan/konstitutsiyaviy xususiy mulk huquqlari buzilgani va ular bilan bog'liq davlatning harakatlari huquqqa xilofligini tasdiqlaydilar. Biroq, jabrlanuvchilar sudlar himoyasiga murojaat qilish uchun yetarli mablag'ga ega bo'lsa, sudlar aksariyat hollarda ushbu milliy qonunlarning mazmuni va maqsadini va konstitutsiyaviy himoyani e'tiborsiz qoldiradilar, bu esa noqonuniy, davlat tomonidan yo'naltirilgan mulkni majburiy tortib olishni tasdiqlaydi. Sudlar, shuningdek, moddiy huquqiy masalalarni ko'rib chiqish zaruratisiz, ayniqsa, hukumat qarorlarining qonuniyligini shubha ostiga qo'yadigan sud nazorati holatlarida ishlarni texnik sabablarga ko'ra tugatishda shubhali usullaridan foydalanadi. Hukumatning noqonuniy qarorlari sud qarorlari bilan birgalikda ushbu majburiy tortib olish va ko'chirish amallarining jiddiy noto'g'ri mazmunini yashiradigan qonuniylik pardasini yaratadi. Bu xulosalar zudlik bilan chora ko’rishni, jumladan Oʻzbekiston davlati tomonidan mulkni majburiy va ixtiyoriy olib qo’yishga darhol moratoriy e’lon qilishni talab qiladi: (a) jabrlanuvchilarga yordam ko’rsatish va davlat mansabdor shaxslarini javobgarlikka tortish boʻyicha tezkor va keng koʻlamli jamoatchilik surishtiruvini yakunlash; (b) ushbu hisobotda va boshqa joylarda hujjatlashtirilgan qonunbuzarliklarni bartaraf etish uchun inson huquqlariga mos keladigan islohot yo'l xaritasini 4 Green, P. and Ward, T. (2004) State Crime. London: Pluto Press. 5 Kichik va o'rta biznesga ham davlatning bu noqonuniy harakatlari ta'sir qiladi; qarang, masalan, Lasslett, K. and Matyakubova, D. (2021) “Amid Tashkent’s Rapid Redevelopment, this Factory Cries Foul over Demolition”, “Ochiq demokratiya”, 24 mart. Onlayn mavjud: https://www.opendemocracy.net/en/odr/amid-tashkents-rapid-redevelopment-awheelchair-factory-cries-foul-over-demolition/ 6 To'rtinchi va beshinchi misollar ko'rsatganidek (2.3-bandga qarang), bu rasmiy choralardan oldin norasmiy majburlov faoliyati qo'llanilishi mumkin. 5