2.3 Amaliy-tematik tadqiqotlar Oldingi bo'limda O'zbekistonda xususiy mulk huquqlari konstitutsiyaviy va milliy qonunchilik orqali himoya qilinishi belgilab qo'yilgan. Shuningdek, xususiy mulk huquqi davlat tomonidan faqat qonunda belgilangan jarayonlar orqali to'xtatilishi mumkinligi belgilandi. Uy-joy mulkdorlari bo'lgan taqdirda, davlat tomonidan majburiy tortib olish faqat bir qator belgilangan davlat ehtiyojlari uchun amalga oshirilishi mumkin. Fermer xo'jaliklariga kelsak, davlat organlari xususiy mulk huquqini bekor qilishlari mumkin bo'lgan kengroq senariylar to'plami mavjud. Endi xususiy ko'chmas mulkni majburiy tortib olishni o'z ichiga olgan beshta chuqurlashtirilgan amaliy tadqiqotlar taqdim etiladi. Bu holatlar davlat tomonidan ko'chmas mulkka ega bo'lishda qo'llanilgan noto'g'ri usullar va bunda sudlar o'ynagan rolini hujjatlashtiradi. Dastlabki uchta amaliy tadqiqotlar o'rta va yirik ko'chmas mulk ob'ektlarini o'z ichiga olib, oxirgi ikkita amaliy tadqiqotlar hududiy hokimiyatlar tomonidan qishloq xo'jaligi yerlarini markazlashtirishga tegishli. 2.3.1 Birinchi misol: Niyozbek yo‘li ko‘chasi Mol-mulkni majburiy olib qo’yish Toshkentning zamonaviy barlari, sushi restoranlari, mehmonxonalari va elchixonalari orasida fayzli Niyozbek yo'li ko'chasi joylashgan. Metro, savdo hududlari va shahar markaziga yaqinligi tufayli u zamonaviy turar-joy majmualari, mehmonxonalar va savdo markazlarini qurmoqchi bo'lgan qurilish kompaniyalari uchun muhim makon hisoblanadi. Toshkent shahar hokimining 2017 yil 21 noyabrdagi 1544-sonli qarori.45 U to'rt narsa bilan ajralib turadi. Birinchidan, Niyozbek yo‘li, Sharofobod, Malyasova va Lashkarbegi ko‘chalari bo‘ylab chegaralangan yer uchastkalarida yashovchi aholini ko‘chirishni buyuradi. Ikkinchidan, bo‘shatilgan 10,4 gektar yer maydonini Toshkent shahar zaxira fondiga kiritish, so‘ngra “bo‘shatilgan” yerni “Steel Quality Business” xususiy qurilish kompaniyaga doimiy foydalanish uchun qayta taqsimlash taklif etiladi. Uchinchidan, “Steel Quality Business”ga ko'chirishdan jabr ko’rgan turarjoy va noturar mulk egalariga kompensatsiya to'lash va keyin buzish amaliyotini bajarish mas'uliyati yuklangan. Toʻrtinchidan, hokim uy-joy mulkdorlari va tadbirkorlik subʼyektlarining xususiy mulk huquqlarini cheklash uchun asos boʻladigan biron bir yuridik organni keltirmaydi. Qaror hokim tomonidan “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi46 qonunning 5 va 10-moddalari hamda Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 29 maydagi “Fuqarolar va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararni qoplash tartibini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori bilan mustahkamlangan. Yer uchastkalarini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun musodara qilish.47 “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi 45 Toshkent shahar hokimining “’Po‘lat sifati biznesi’ xususiy korxonasiga yer maydoni ajratish to‘g‘risida” 2017-yil 21 noyabrdagi 1544-son qarori. 46 Oʻzbekiston Respublikasining “Mahalliy davlat hokimiyati toʻgʻrisida”gi 913-XII-son qonuni (1993). Onlayn mavjud: https://lex.uz/docs/112168 47 “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi to‘g‘risida Nizom“, Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni 21