Usmonov ham, Toʻychieva ham Pop tumani hokimi fermerlarni hosil yetishtirish uchun yaroqsiz yerlarga paxta ekishga majburlagani haqida alohida guvohlik beradi. Har ikki oila o‘z yerlarining tortib olinishidan cho‘chigan, tuman hokimligi ko‘rsatmalarini bajarib, sho‘rlanish darajasi yuqori bo‘lgan tuproqda paxta yetishtirishdan past rentabellik tufayli qarzdorlik yuzaga kelgan. Usmonova ham, To‘ychieva ham tuman madaniyat markazida ushlab turilib, tuman hokimligi vakillari tomonidan o‘z yerlaridan voz kechish bo’yicha arizaga imzo chekishga majburlanganliklarini tasdiqlaydi. Bu Noryigitov va Ibragimovaning ko'rsatmalariga to'g'ri keladi, ular o'zlariga nisbatan xuddi shunday jazoga tortilgan, ular yer ijarasini bekor qilishga rozi bo'lgunlaricha hukumat amaldorlari tomonidan jarima tahdidi ostida qoladilar. 2.4.5 Beshinchi misol: Oqoltin tumani 2018-yil 8-avgustda Vazirlar Mahkamasining qarori bilan “Indorama Agro” MChJga paxta yetishtirish uchun xalqaro to‘qimachilik firmasining 340 million AQSh dollari miqdoridagi sarmoyasi evaziga 50 ming gektar yer maydoni berildi.174 Ushbu qarorda, shuningdek, Qashqadaryo va Sirdaryo viloyatlari hokimliklariga taklif etilayotgan loyihani amalga oshirish uchun yer uchastkalarini olib berish topshirilgan. YeTTBning loyiha bo’yicha taʼsirni baholash hisobotiga koʻra: “Loyihadan oldin 2897 ta paxta xoʻjaligi Loyiha doirasida faoliyat yuritgan. Hukumat tomonidan jami 1155 ta paxta xoʻjaligiga yer olish jarayonida murojaat qilingan va 1068 ta fermer xoʻjaligi oʻz YISlarini [Yer ijarasi shartnomasini] bekor qilishga rozi boʻlgan, 87 ta fermer xoʻjaligi esa oʻz faoliyatini davom ettirishga qaror qilgan”.175 Davom etadi: ‘I-bosqichda o‘zlarining tegishli MChJlarini tugatishga rozi bo‘lgan fermerlarga (jami 1068 fermer) “Indorama Agro” MChJ ga qo‘shilish va uzoq muddatli mehnat shartnomalari asosida to‘liq ish kunida ishlash taklif qilindi. YISni tugatgan fermerlarning qariyb 45 foizi (yoki 481 kishi) “Indorama Agro” MChJga qo'shilishga rozi bo'lib, hozirda kompaniyada ishlamoqdalar fermer xo‘jaliklarining yerlarini MChJdan Kompaniyaga o‘tkazish uchun, chunki ular yer berish ixtiyoriy ravishda amalga oshirilgan deb hisoblashgan (ya'ni, u qonunchilik asosida "ixtiyoriy" deb hisoblanadi)”. 174 Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasida ‘Indorama’ (Singapur) kompaniyasi tomonidan zamonaviy paxta-to‘qimachilik ishlab chiqarishni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida ”gi 632-son qarori (2018). Online mavjud: https://lex.uz/docs/3860099 175 Mott MakDonald (2020) Oʻzbekiston paxtachilik loyihasi: I jild – Taʼsirni baholash, 3 aprel. Onlayn mavjud: https://ewsdata.rightsindevelopment.org/files/documents/52/IFC-42352_cOQPEgG.pdf 62