Biroq bu farmon Yer kodeksi va “Fermer xo‘jaligi to‘g‘risida”gi qonunga ziddir. Ushbu farmonga asoslanib, hokimlar jarima tahdidi ostida fermerlarning yerlarini davlatga qaytarish to‘g‘risidagi “ixtiyoriy” arizalarini ta’minlagan, natijada minglab fermerlar o‘z yerlari va tirikchiligidan voz kechishga “rozi” bo‘lishgan. Qonunchilikka qaramay, davlat amaldorlari tomonidan o‘zboshimchalik va noqonuniy asosda qabul qilingan qarorlar saqlanib qolmoqda. 2024-yil 29-yanvar kuni Farg‘ona viloyati hokimi Xayrulla Bozorov yaqinda tashkil etilgan korxonaga yer ajratib berdi. Hokimlarning yer ajratish vakolati tugatilganiga ikki yarim yil bo'ldi. Shunga qaramay, Bozorov “Yoshlar ko‘li” maydonini “bino va inshootlar” niqobi ostida ajratib, prezident qarorini noto‘g‘ri keltirgan. Qaror OAVda e’lon qilinganidan keyin bekor qilingan, biroq hokimga nisbatan qonuniy chora ko‘rilmagan.31 2024-yil yanvar oyida Qashqadaryo viloyati Koson tumani hokimi Asrol Boyqo‘rayev tomonidan 48 ta fermer xo‘jaligining yer uchastkalarini davlat zaxirasiga qayta ajratish, jabrlangan fermerlarning yer ijarasi o‘zboshimchalik bilan bekor qilish to‘g‘risida farmoyish qabul qilindi. 32 Bu harakat milliy qonunchilik va prezidentning ikkita farmonini buzadi va bir necha kundan keyin bu buyruq bekor qilingan bo‘lsa-da, ommaviy axborot vositalarida keng yoritilganidan so‘ng, bu fermerlarning mahalliy amaldorlar tomonidan o‘z vakolatlarini suiiste’mol qilishlariga nisbatan zaifligini ko‘rsatadi. Tirikchilik manbailarini yoqatganlik uchun kompensatsiya Yer ijarasi tugatilgan va yer uchastkalari qishloq xoʻjaligi korxonalariga, masalan, paxta yetishtiruvchi shirkatlarga (klasterlar deb ataladi) berilgan fermerlar tirikchilik manbalaridan mahrum boʻlganliklari uchun moddiy kompensatsiya olinmagan, aksincha, odatda yer uchastkalari berilgan paxta ishlab chiqaruvchi korxonalar bilan toʻliq ish bilan band boʻlishlari toʻgʻrisida ogʻzaki kafolatlar olishgan. Davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilgan qishloq xo‘jaligi yerlari uchun kompensatsiya to‘lash Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 16-noyabrdagi 911-sonli qarori bilan tartibga solingan.33 Biroq, 2023-yilning fevralida qayta ko‘rib chiqilganidan so‘ng ushbu rezolyutsiya o‘z kuchini deyarli butunlay yo‘qotdi.34 Bundan tashqari, “ixtiyoriy” yer ijarasi bekor qilinganda, fermerlar kompensatsiya to‘lash uchun ega bo‘lgan barcha huquqlardan avtomatik ravishda voz kechadi. Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 29 maydagi 97-sonli qarori bilan yer olib qo‘yilganligi sababli tovon to‘lash ham nazarda tutilgan.35 Qarorning 26-moddasi 2-bandiga muvofiq: “Tomorqa yer egalariga, 31 ‘“Farg‘onadagi “Yoshlar ko‘li” sport maktabi balansiga qaytariladi – AUGA’, Gazeta.uz, 2024-yil 7 mart. Onlayn mavjud: https://www.gazeta.uz/ru/2024/03/07/youth-lake/ 32 ‘Mashhur hokimdan navbatdagi “shou”: Koson tumani hokimligi qarori bilan 48 fermerning yerini tortib oldi”, Kun.uz, 2024-yil 12 yanvar: https://kun.uz/kr/news/2024/01/12/mashhur-hokimdan-navbatdagi-tomosha-koson-hokimligi-48fermerning-yerini-qaror-bilan-tortib-oldi 33 Vazirlar Mahkamasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy huquqlarining kafolatlarini ta’minlash hamda yer uchastkalarini olib qo‘yish va ularga kompensatsiya to‘lash tartibini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 911-son qarori (2019). Onlayn mavjud: https://lex.uz/docs/4597630. 34 “VMQ 911 amalda oʻz kuchini yoʻqotdi”, Housing News, 2023-yil 12 sentabr. Onlayn mavjud: https://housinguz.info/ru/1269/ 35 “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi to‘g‘risida Nizom“, Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni 17