III qism – Shoshilinch chora-tadbirlar talab qilinadi: sanoat, xalqaro moliya institutlari va hukumat uchun tavsiyalar Ushbu hisobot O'zbekistondagi yer iqtisodiyoti bilan bog'liq tizimli xavflarni aniqladi va hujjatlashtirdi. Dalillar shuni ko'rsatadiki, shahar va qishloq ma'muriyatlari uy-joy mulkdorlari va fermerlarni keng miqyosda qonunga zid ravishda ekspropriatsiya qilish uchun o'z ijro hokimiyatini suiiste'mol qilmoqdalar. Ushbu ekspropriatsiyalarning noqonuniy xususiyatlari hukumat qarorlari va sud qarorlari bilan yashiringan bo'lib, bu noto'g'ri harakatlar uchun qonuniy tus berishni ta'minlaydi. Ushbu jildda keltirilgan misollar O'zbekistondagi faollar va mustaqil jurnalistlar tomonidan e'lon qilingan ko'plab ishlarni to'ldiradi. Umuman olganda, muammo milliy miqyosda ro'y berayotgan tizimli ko'rinishga ega. Hisobotning ushbu yakuniy qismida manfaatdor tomonlar ushbu turli muammolarga qanday munosabatda bo'lishlari va o'rta va uzoq muddatli istiqbolda tayanch dinamika qanday buzilishi mumkinligi haqida bir qator tavsiyalarni taqdim etadi. 3.1 Hukumat O‘zbekistonda davlat ko‘chmas mulkni majburiy qo‘lga kiritish va uy-joy mulkdorlari va tadbirkorlik sub’ektlarini haydab chiqarish, fermerlarni yerga egalik qilish va yashash huquqidan mahrum qilishda milliy qonunchilik, konstitutsiyaviy qonunchilik va inson huquqlari xalqaro qonunchiligiga zid ish tutayotganini tizimli, milliy dalillar tasdiqlaydi. Aholi, faollar va jurnalistlar mehnati evaziga inson huquqlarining bunday jiddiy tarzda poymol etilishi hozirda yaxshi yoritib kelinmoqda. Hukumat organlari ro‘y berayotgan qonunbuzarliklar haqida tizimli ravishda ogohlantirilib kelinmoqda va shu kungacha Mirziyoyev hukumati tomonidan ularga chek qo‘yish bo‘yicha biror jiddiy chora ko‘rilmagan. Shunga ko'ra, davlat tomonidan amalga oshirilayotgan faoliyat uning milliy qonunlari va inson huquqlari bo'yicha xalqaro majburiyatlarini qo'pol ravishda buzish hisoblanadi. Shu bois O‘zbekistonda davlat so‘nggi yetti yil ichida paxta sohasida davlat tomonidan tashkillashtirilgan majburiy mehnatga barham berish uchun qilingan sa’y-harakatlarga o‘xshash paradigmatik miqyosda muhim va tezkor islohotlarni boshlashi kerak. Ushbu harakatlar quyida batafsil tavsiflangan chora-tadbirlarni o'z ichiga olishi kerak. 3.1.1 Tijoriy qurilish loyihalari uchun yerlarni majburiy tortib olishni to'xtatish a) To‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita tijorat manfaatlari yo‘lida yer va uy-joylarni olib qo‘yishni to‘xtatish to‘g‘risidagi farmon qabul qilinsin. To'g'ridan-to'g'ri biz xususiy ob’ektlarni qurish uchun xususiy mulk yoki ijaraga olingan mulkni majburiy olib qo’yishni taqiqlovchi farmonni nazarda tutamiz. Bilvosita deganda, davlat yer fondi uchun yerlarni keyinchalik xususiy tijorat loyihalariga taqsimlash maqsadida olib qoʻyishni taqiqlovchi qoida nazarda tutiladi. b) Birlashgan Millatlar Tashkilotining ko'rsatmalarini davlatlardan majburiy ko'chirishni qonun bilan taqiqlashni talab qiluvchi ko'rsatmalarni amalga oshirish. 68